BAZ-uitkering: wanneer kwalificeer je als zzp'er?
De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers (BAZ) wordt vóór 2030 ingevoerd. Maar wanneer heb je daar als zelfstandige recht op? Het antwoord vergt meer dan alleen "ziek zijn".
De BAZ keert alleen uit als je niet meer in staat bent minimaal 35% van het wettelijk minimumloon (WML) te verdienen in enig gangbaar werk — niet enkel je eigen beroep. Dit heet het "algemeen geaccepteerde arbeid"-criterium. Het is dezelfde norm die de WIA gebruikt. In de praktijk betekent dit dat veel zzp'ers die hun eigen beroep niet meer kunnen uitoefenen, tóch geen BAZ-uitkering ontvangen.
Dit is algemene informatie, geen financieel advies. Raadpleeg een onafhankelijk adviseur voor jouw persoonlijke situatie.
Wat bedoelt de wet met "arbeidsongeschikt"?
De BAZ hanteert een specifieke definitie van arbeidsongeschiktheid, dezelfde als in de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). Je bent arbeidsongeschikt in de zin van de BAZ als je door ziekte of gebrek niet meer dan 65% kunt verdienen van wat je eerder verdiende — maar dan gemeten aan wat je in enig gangbaar werk kunt verdienen, niet aan je eigen beroep.
De beoordelende instantie (UWV) kijkt dus niet of jij als fotograaf nog kunt fotograferen, of als bouwvakker nog op de bouwplaats kunt werken. De vraag is: kun jij nog enig werk uitvoeren dat in de samenleving normaal voorkomt, en daarmee het minimumloon benaderen?
Dat is een wezenlijk andere vraag. De uitkering start bovendien pas na een wachttijd van 104 weken.
Verschil met een private AOV
De meeste private AOV's werken anders: zij keren uit als je jouw eigen beroep niet meer kunt uitoefenen, althans de eerste jaren (doorgaans 1 tot 5 jaar na de eerste ziektedag). Daarna schakelen veel polissen ook over op een passende-arbeid-criterium.
| Kenmerk | BAZ (verplicht) | Private AOV (eigen-beroepscriterium) |
|---|---|---|
| Criterium | Enig gangbaar werk | Eigen beroep (eerste jaren) |
| Wachttijd | 104 weken | Kies zelf: 1 week tot 2 jaar |
| Uitkering | Max. ca. €1.100/mnd (WML, 2026) | Naar keuze, tot 80% van je inkomen |
| Premie | ~5,4% van winst (max. ca. €177/mnd) | Afhankelijk van beroep, leeftijd, dekking |
Dit is precies de reden waarom veel zzp'ers kiezen voor een private AOV naast of in plaats van de BAZ, zeker als zij hun inkomen willen beschermen op het niveau van hun daadwerkelijke beroep.
Zie ook onze uitleg over de maximumpremie van ca. €177 per maand en wat een AOV verder kost.
Wanneer val je buiten de boot? Drie praktijkscenario's
Het uitkeringscriterium heeft in de praktijk grote gevolgen. Enkele voorbeelden:
Fotograaf met oogklachten. Een freelance fotograaf verliest door een oogaandoening 80% van haar gezichtsvermogen. Fotograferen is niet meer mogelijk. Maar: zij kan nog lezen (met hulpmiddelen), typen en telefoneren. UWV stelt vast dat zij kantoorfuncties kan vervullen waarmee zij het WML haalt. Conclusie: geen BAZ-uitkering, want niet arbeidsongeschikt in de zin van de wet.
Bouwvakker met knieschade. Een zelfstandig timmerman werkt niet meer op de bouwplaats door chronische knieproblemen. Hij kan echter nog zitten, administratief werk doen en klanten adviseren. UWV oordeelt dat hij passende arbeid kan verrichten. Uitkering: gedeeltelijk of geen.
IT-consultant met burn-out. Een zelfstandig IT-consultant valt volledig uit met een ernstige burn-out. Na 18 maanden is hij weer deels belastbaar voor lichte cognitieve taken. Omdat hij nog geen 2 jaar aaneengesloten ziek is, is de wachttijd nog niet voorbij. Daarna volgt pas een keuring.
De sleutelzin voor elke zelfstandige: de BAZ is een bodemvangnet, geen volledige vervanger van je beroepsinkomen.
Wat kun je doen om jezelf beter te beschermen?
De BAZ is bedoeld als basisvangnet. Voor veel zzp'ers biedt een private AOV met eigen-beroepscriterium betere bescherming — zeker als je specialistisch werk doet dat je bij uitval volledig verliest.
Wat je nu concreet kunt overwegen:
- Sluit een private AOV af vóór de peildatum. Wie vóór de peildatum een kwalificerende AOV heeft, valt onder het overgangsrecht (eerbiedigende werking en opt-out) en hoeft later niet verplicht mee te doen aan de BAZ. Bovendien gelden soepelere eisen voor de polis.
- Vergelijk de dekkingsomvang. Een eigen-beroeps-AOV met korte wachttijd (bijvoorbeeld 30 of 60 dagen) pakt het inkomensgat aan dat de BAZ niet dekt.
- Bekijk of een schenkkring of buffer tussenoplossing biedt. Niet voor iedereen passend, maar kan de periode tot een eventuele BAZ-uitkering overbruggen.
Doe de peildatum-check om te zien of actie nu voor jou relevant is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de BAZ en een eigen-beroeps-AOV?
Een private AOV met eigen-beroepscriterium keert uit als je jouw specifieke beroep niet meer kunt uitoefenen. De BAZ kijkt of je nog minimaal het wettelijk minimumloon kunt verdienen in enig gangbaar werk. Dat is een strengere lat: zelfs als je je eigen werk volledig verliest, kun je nog buiten de uitkering vallen.
Hoeveel kans heb ik op een BAZ-uitkering?
Dat hangt af van de aard en ernst van je arbeidsongeschiktheid. Uit de WIA-statistieken — waarop de BAZ-beoordeling is gebaseerd — blijkt dat een aanzienlijk deel van de aanvragen wordt afgewezen of slechts gedeeltelijk toegekend. De Tweede Kamer stelde hierover kritische vragen bij de behandeling van het wetsvoorstel BAZ in mei 2026.
Is er een wachttijd voordat ik BAZ-uitkering ontvang?
Ja, 104 weken (2 jaar) aaneengesloten arbeidsongeschiktheid. Pas daarna kun je een uitkering aanvragen. In die 2 jaar moet je zelf inkomen regelen — via spaargeld, een partner, een schenkkring of een private AOV met kortere wachttijd.
Wat als ik al een private AOV heb vóór de peildatum?
Dan val je mogelijk onder het overgangsrecht (eerbiedigende werking). Je mag je eigen private verzekering houden, inclusief het gunstigere eigen-beroepscriterium. Lees de exacte voorwaarden op onze pagina over eerbiedigende werking en opt-out.
Bronnen
- Rijksoverheid — verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen
- Tweede Kamer — verslag wetsvoorstel BAZ (36912), juni 2026
- ZZP Nederland — veel kritische vragen over verplichte AOV voor zzp'ers
Dit artikel bevat algemene informatie over de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). Het is geen financieel of juridisch advies. Raadpleeg een onafhankelijk adviseur voor een beoordeling van jouw persoonlijke situatie.