Eerbiedigende werking of opt-out bij de verplichte AOV — wat is het verschil?
De verplichte AOV (Wet BAZ) kent twee manieren waarop zzp'ers buiten de publieke basisverzekering kunnen blijven: eerbiedigende werking voor bestaande polissen en opt-out voor nieuwe. Welke route geldt, hangt af van de peildatum.
De Wet BAZ kent twee manieren om buiten de verplichte verzekering te blijven. Eerbiedigende werking geldt voor een bestaande AOV met ingangsdatum vóór de peildatum — de voorwaarden zijn soepeler. Opt-out geldt voor een nieuwe AOV die ná de peildatum ingaat — de voorwaarden zijn strenger. De peildatum is nog niet vastgesteld. Zodra die wordt afgekondigd, is er weinig tijd meer over.
Twee tracks, één peildatum
Het wetsvoorstel BAZ (ingediend maart 2026, behandeling in de Tweede Kamer verwacht na het zomerreces 2026) kent voor zzp'ers met een private AOV twee routes om niet verplicht mee te doen aan de publieke basisverzekering. Welke route van toepassing is, hangt af van de ingangsdatum van de polis ten opzichte van de peildatum — een datum die het ministerie van SZW zal aankondigen, maar die nog niet is vastgesteld.
Zie voor de hoofdlijnen en de premie onze uitleg over de Wet BAZ en de verplichte premie.
Eerbiedigende werking — voor bestaande polissen
Wat is eerbiedigende werking?
- Overgangsrecht voor bestaande AOV-houders.
- Geldt voor polissen met een ingangsdatum vóór de peildatum.
- Voorwaarden per ingediend wetsvoorstel (kunnen nog wijzigen): eindleeftijd niet lager dan 55 jaar, wachttijd niet langer dan 52 weken, geen beperkte uitkeringsduur (bijvoorbeeld geen maximum van 2 of 5 jaar), en een uitkering die minimaal gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid dekt.
Minder strikt dan opt-out
- Eerbiedigende werking heeft bewust soepelere voorwaarden dan de opt-out.
- Een polis die niet voldoet aan de strengere opt-out-eisen kán toch onder de eerbiedigende werking vallen, als de polis vóór de peildatum inging.
Geen financieel advies — raadpleeg een onafhankelijk adviseur voor je persoonlijke situatie.
Opt-out — voor nieuwe polissen ná de peildatum
Wat is opt-out?
- Voor zzp'ers die pas ná de peildatum een AOV afsluiten.
- Voorwaarden per ingediend wetsvoorstel (kunnen nog wijzigen): dekking tot de AOW-leeftijd, wachttijd maximaal 104 weken (2 jaar, conform de BAZ-wachttijd), een uitkering van minimaal 70% van de winst tot maximaal het minimumloon, en een stabiliteitsbijdrage via de verzekeraar.
Strengere eisen, maar alsnog geen verplichte deelname
- De opt-out is bewust strenger, om te voorkomen dat zzp'ers via een lichtere private polis de solidariteitsbijdrage aan de publieke pool omzeilen.
- Een bestaande polis die niet (meer) voldoet aan de opt-out-eisen kan bij verlenging of wijziging buiten de eerbiedigende werking vallen — let op poliswijzigingen na de peildatum.
Vergelijkingstabel
| Kenmerk | Eerbiedigende werking | Opt-out |
|---|---|---|
| Wanneer? | Polis-ingangsdatum vóór peildatum | Polis-ingangsdatum ná peildatum |
| Eindleeftijd | Minimaal 55 jaar | Tot AOW-leeftijd |
| Wachttijd | Maximaal 52 weken | Maximaal 104 weken |
| Uitkeringsduur | Geen maximum van ≤ 5 jaar | Looptijd tot AOW |
| Uitkeringsniveau | Dekking gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid | Minimaal 70% winst tot maximaal minimumloon |
| Stabiliteitsbijdrage | Nee | Ja (via verzekeraar) |
| Soepelheid | Minder strikt | Strenger |
Per ingediend wetsvoorstel maart 2026 — voorwaarden kunnen wijzigen tijdens de Tweede Kamer-behandeling.
Benieuwd naar de kosten? Bekijk wat een AOV gemiddeld kost voor zzp'ers.
De peildatum: waarom timing cruciaal is
- De peildatum wordt onaangekondigd afgekondigd — de daadwerkelijke datum ligt waarschijnlijk kort na de aankondiging.
- Wie op dat moment al een AOV heeft met een ingangsdatum vóór de peildatum, valt automatisch onder de eerbiedigende werking (soepelere eisen).
- Wie daarna een AOV afsluit, krijgt te maken met de strengere opt-out-voorwaarden.
Adfiz (brancheorganisatie van adviseurs) waarschuwt: "Wil je in bepaalde situaties nog een arbeidsongeschiktheidsverzekering onder de eerbiedigende werking laten vallen, dan is het belangrijk daar nu mee aan de slag te gaan."
Per 29 juli 2026 is de peildatum nog steeds niet vastgesteld. Doe de peildatum-check voor jouw situatie om te zien of jouw situatie aandacht vereist. Twijfel je over de route, vergelijk dan het verschil tussen AOV, broodfonds en eigen buffer.
Let op bij poliswijzigingen
- Pas je na de peildatum je bestaande polis aan (bijvoorbeeld de wachttijd verlengen of de eindleeftijd verlagen), dan kan de polis onder de strengere opt-out-voorwaarden gaan vallen in plaats van onder de eerbiedigende werking.
- Dit geldt ook bij een nieuwe polis bij dezelfde verzekeraar: de ingangsdatum telt, niet het voortzettingsmoment.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen eerbiedigende werking en opt-out?
Eerbiedigende werking geldt voor bestaande AOV-polissen met een ingangsdatum vóór de peildatum en kent soepelere voorwaarden. Opt-out geldt voor nieuwe polissen die worden afgesloten ná de peildatum en heeft strengere eisen, onder andere een hogere minimumuitkering en een looptijd tot de AOW-leeftijd.
Valt mijn huidige AOV automatisch onder de eerbiedigende werking?
Niet automatisch. De polis moet aan bepaalde minimumvoorwaarden voldoen (per ingediend wetsvoorstel: eindleeftijd minimaal 55 jaar, wachttijd maximaal 52 weken, geen beperkte uitkeringsduur). Controleer dit met je adviseur voordat de peildatum wordt afgekondigd.
Wat als ik mijn AOV aanpas na de peildatum?
Een ingrijpende poliswijziging na de peildatum kan ertoe leiden dat de polis niet langer onder de eerbiedigende werking valt, maar onder de strengere opt-out-eisen. Raadpleeg een onafhankelijk adviseur bij twijfel.
Is de peildatum al bekend?
Nee. Per 29 juli 2026 heeft het ministerie van SZW de peildatum nog niet vastgesteld. De aankondiging wordt verwacht na de zomervakantie van de Tweede Kamer (na september 2026).
Bronnen
- Adfiz — BAZ: peildatum eerbiedigende werking hangt boven de markt (2 juli 2025)
- Adfiz — Fabels en feiten over de BAZ op een rij
- Rijksoverheid — Zelfstandigen zonder personeel (Wet BAZ)
- ZZP Nederland — Verplichte AOV (BAZ)
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en geen financieel of juridisch advies. Raadpleeg een onafhankelijk adviseur voor jouw specifieke situatie.